Tekst Loïs Diallo

Datagedreven werken wordt in veel publieke organisaties gezien als een noodzakelijke stap richting betere dienstverlening, voorspelbaarheid en verantwoording. Toch blijkt het in de praktijk vaak lastig om bestuurlijk draagvlak te creëren. Niet omdat bestuurders het belang niet zien, maar omdat het onderwerp abstract is, de organisatorische drempels groot zijn en de taal van data niet altijd aansluit bij de bestuurlijke werkelijkheid. 

Om het gesprek eenvoudiger en consistenter te maken, ontwikkelde het programma Realisatie IBDS de Werkwijzer bestuursgesprek data. Dit kennisproduct helpt CDO’s en andere dataprofessionals bij het ontwikkelen van een overtuigend bestuurlijk verhaal: een verhaal dat inspeelt op wat bestuurders werkelijk bezighoudt, dat helder maakt wat er op het spel staat en dat richting geeft aan concrete besluitvorming.  

Wat biedt de Werkwijzer bestuursgesprek data?

Met de werkwijzer doorloop je drie stappen om tot een overtuigend verhaal te komen. De stappen zijn ontworpen om het gesprek tussen CDO en bestuur concreter, helderder en mensgerichter te maken.  

  1. Analyse: begrijp je bestuurder én de context 

Bestuurders verschillen sterk in rol, drijfveren, persoonlijkheid en informatievoorkeuren. Ook lopen organisaties tegen uiteenlopende obstakels aan, zoals versnipperde processen, onvoldoende urgentie of onvoldoende middelen. 

Door deze factoren systematisch te analyseren, ontstaat een scherp beeld van waar je moet beginnen, welke weerstand je moet wegnemen en welke taal of toon het meeste effect heeft. 

  1.  Doel en boodschap: bepaal wat je écht wilt bereiken 

Een overtuigend verhaal begint bij jouw eigen strategische intentie. Wat heb jij nodig van de bestuurder? Welke bestuurlijke beslissing maakt het verschil? Welke overtuiging, houding of gedragsverandering wil je teweegbrengen? 

Het kennisproduct helpt CDO’s om die doelen concreet, realistisch en bestuurlijk relevant te formuleren - en om te toetsen of de benodigde voorwaarden aanwezig zijn (kunnen, mogen, willen). 

  1. Verhaalopbouw: kies de structuur die werkt 

Niet elk bestuurlijk gesprek vraagt dezelfde vorm. Daarom bevat dit kennisproduct beproefde structuren, zoals SCQA voor compacte besluitvorming, de Big Idea voor urgentie en storytelling om de relevantie te vergroten.  Daarmee kom je tot een vorm die past bij een bestuurder, doel en situatie.  

Hoe helpt dit?

De werkwijzer bestuursgesprek data biedt alle handvatten voor het goede gesprek met management en bestuur over data. Een gesprek dat inspeelt op wat bestuurders bezighoudt. Zodat je bestuurlijk draagvlak creëert voor datagedreven werken.

Wil je vast een sneak preview van de Werkwijzer bestuursgesprek Data? Kom dan naar de sessie hierover op de IBDS-Stelseldag.

Werksessies: samen het bestuurlijke verhaal ontwikkelen

Naast de werkwijzer biedt het programma Realisatie IBDS werksessies. Dit is een manier om gezamenlijk binnen de organisatie met het canvas in de werkwijzer aan de slag te gaan. Deze sessies maken de opdracht van de CDO breder gedragen en zorgen dat verschillende onderdelen van de organisatie het gesprek met bestuur vanuit dezelfde kaders voeren. Dat creëert gedeeld begrip én verlaagt drempels. 

Omgaan met vragen, twijfels en verschillende perspectieven

Bestuurders willen goed geïnformeerd kunnen besluiten, maar hebben soms twijfels: wat moeten we precies doen om datagedreven te werken, wat wordt er dan van mij verwacht, is dit echt zo’n belangrijk thema voor mijn organisatie?  De werkwijzer maakt deze vragen bespreekbaar – niet als weerstand, maar als logische onderdelen van het bestuurlijke gesprek. Door voorbeelden te gebruiken, risico’s helder te schetsen en taal te kiezen die aansluit bij hun wereld, groeit het vertrouwen in de waarde van datagedreven werken. 

De bestuurlijke pitch: van analyse naar één gedeeld verhaal

De werkwijzer helpt om alle inzichten om te zetten naar een consistente bestuurlijke pitch. Het verhaal legt de verbinding tussen organisatie-opgaven, beschikbare data, kansen, risico’s en concrete acties. De pitch probeert niet te overtuigen, maar laat zien hoe bestuur en CDO samen richting kunnen geven aan beter onderbouwde keuzes.  

Zelf aan de slag met de Werkwijzer bestuursgesprek dat? Ga naar Realisatie IBDS.

Waarom dit belangrijk is voor IBDS

Datagedreven werken raakt alle lagen van de overheid. Om die beweging duurzaam te maken, moeten bestuurders en CDO’s elkaar goed verstaan. De werkwijzer helpt om dat gesprek te structureren en te verbinden aan maatschappelijke opgaven. Daarmee draagt dit kennisproduct bij aan datavolwassenheid én aan de gezamenlijke taal die nodig is voor een overheid die klaar wil zijn voor het federatief datastelsel.