Tekst Marieke Vos

Thijs Teisman, coördinerend CDO-adviseur bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), ziet het Federatief Datastelsel (FDS) als hét stelsel om de gegevensuitwisseling tussen overheden te verbeteren. De aansluiting van het RIO (Registratie Instellingen en Opleidingen) als sectorregistratie op het FDS noemt hij dan ook geen proef, maar een casus: “De lessen willen we gebruiken voor de bredere aansluiting van DUO op het FDS. We zijn de intentie voorbij, we doen mee.” 

Thijs Teisman

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) voert in opdracht van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verschillende onderwijswetten en -regelingen uit. Ook voert DUO opdrachten uit voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, zoals de wet inburgering en het Landelijk Register Kinderopvang. DUO is een actieve deelnemer aan de totstandkoming van het FDS. Zo doet het mee met vier FDS-werkgroepen: over standaarden, data en inzicht, data bij de bron, en data aanbieders. “Wat in deze werkgroepen wordt besproken, komt uiteindelijk terecht in een rijks-breed landschap van standaarden, afspraken en voorzieningen. Op termijn komt dit, via het FDS, naar ons toe. Dan kun je maar beter vroeg aangehaakt zijn, zodat je actief kunt meedenken.” 

Vrijblijvendheid is voorbij 

Teisman ziet het FDS als hét afsprakenstelsel dat de gegevensuitwisseling tussen overheden verbetert. “Eerst was er nog sprake van een ‘coalition of the willing’ die met het FDS aan de slag ging. Maar nu de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) het FDS prominent heeft gemaakt, laten we die fase achter ons. In mijn beleving zijn we de vrijblijvendheid voorbij.”  

Aansluiting sectorregistratie RIO

Om te verkennen wat aansluiting op het FDS betekent, koos DUO voor de aansluiting van de sectorregistratie RIO. Deze registratie bevat de gegevens van onderwijsinstellingen uit het primair onderwijs, voortgezet onderwijs, vavo (voortgezet algemeen volwassenenonderwijs) en mbo. “RIO is een breed en relevant register. Voor ons, bij de uitvoering van onze wettelijke taken, en ook voor het onderwijsveld. Het wordt goed benut, veel partijen willen het gebruiken, en dat maakt het interessant voor aansluiting op het FDS.”  

“We zijn de intentie voorbij, we doen mee met het FDS.”

Op dit moment voert DUO een impactanalyse uit en toetst het de deelnamevoorwaarden en afspraken van het FDS aan het RIO. “Als je door je oogharen kijkt, dan lijkt het alsof we er al bijna zijn. Maar het venijn zit hem in de staart. We hebben nog veel te doen wat betreft de techniek.”

Aansluiting FDS

Voor de aansluiting van RIO op het FDS gebruikt DUO het Afsprakenstelsel waarvan de afspraken gepubliceerd zijn op de website van realisatie IBDS. “Het Afsprakenstelsel is goed toepasbaar en maakt helder waar we aan moeten voldoen,” zegt Teisman. De komende periode rondt DUO de impactanalyse voor de aansluiting af en brengt het de bevindingen in bij het CDO-netwerk van het ministerie van OCW. “We gebruiken de aansluiting van het RIO als een casus, om duidelijk te krijgen wat aansluiting op het FDS betekent. Ook bespreken we welke sectorregistraties mogelijk kunnen volgen. De ambitie is er zeker, we kleuren deze in aan de hand van de casus-RIO.”

Het Afsprakenstelsel

Het Afsprakenstelsel Federatief Datastelsel bevat de gezamenlijke spelregels die nodig zijn om data overheidsbreed te vinden, delen en verantwoord te gebruiken. Het gaat om technische, semantische, juridische en organisatorische afspraken die samen een stabiel vertrouwensraamwerk vormen. 

Toegevoegde waarde

Wat is er nodig om het FDS verder te brengen? Het gesprek over de toegevoegde waarde van het FDS mag meer gevoerd worden, zegt Teisman: “Het FDS is geen doel op zich, het gaat om het delen van data. Zodat publieke dienstverleners hun eigen dienstverlening aan burgers kunnen verbeteren én kunnen bijdragen aan het werk van andere publieke dienstverleners." Financiering is daarbij een punt van aandacht. In de investeringsagenda van de NDS krijgt dit een plek. Om te voldoen aan de huidige eisen van het FDS lijkt op het eerste gezicht voor RIO weinig inspanning nodig. Maar het FDS, als stelsel van afspraken en standaarden, is in ontwikkeling. Er zullen nieuwe eisen bij komen. Om een ruw beeld te krijgen, brengt DUO in kaart wat de toekomstige kosten zijn om RIO mee te laten groeien met het FDS. “Het aansluiten en delen van registraties via het FDS kost immers wel wat. Hoe gaan we dit regelen? Daar ben ik wel benieuwd naar.” De kostenschatting van DUO geeft een eerste indicatie van de mogelijke extra inspanning die FDS vraagt, bovenop het reguliere onderhoud en de doorontwikkeling. 

Het programma Realisatie IBDS speelt volgens hem een belangrijke rol, door rijks-brede ontwikkelingen op het gebied van data en het FDS ook bij de kerndepartementen onder de aandacht te brengen. Teisman besluit: “Uitvoeringsorganisaties zoals DUO worden vanuit één departement aangestuurd. Wij sluiten bottom-up aan bij rijks-brede ontwikkelingen, zoals het FDS. Het is goed dat die ontwikkelingen ook top-down worden opgepakt en daarom is het belangrijk dat de kerndepartementen actief participeren in de IBDS.” 

IBDS-Stelseldag

Wil je weten hoe je aan de slag kunt met het Afsprakenstelsel? Tijdens de IBDS-Stelseldag worden er diverse workshops rondom dit thema georganiseerd. Aanmelden kan via de website van IBDS