Centrale Commissie Gegevensgebruik wil vooral kijken wat wél kan

De Centrale Commissie Gegevensgebruik (CCG) is een multidisciplinaire en interbestuurlijke commissie die adviseert over knelpunten bij het delen van gegevens tussen overheidsinstanties. De experts in de commissie, afkomstig uit overheid en wetenschap, buigen zich over een vraagstuk en adviseren politiek en bestuur over een oplossing. Zoals wetgeving aanpassen, zodat gegevensdeling wél mogelijk wordt. 

Nog veel te winnen

In haar visie Vertrouwen door verantwoord gegevensgebruik schetst de CCG een aantal uitgangspunten voor de overheid en wat er op het gebied van gegevensdeling nodig is om deze waar te maken. Zoals ‘een overheid die dienstbaar is aan burgers en rechtvaardig is voor de samenleving als geheel’. Per principe is uitgewerkt welke waarde- en belangenafwegingen rond gegevensuitwisseling spelen. 

Deze leidraad is hard nodig, want er is nog veel te winnen, zei CCG-lid Rodrique Engering, voorzitter van de raad van bestuur van de KVK en voorzitter van het Netwerk Publieke Dienstverleners, op een sessie over de CCG op de IBDS-Stelseldag in februari 2026: “Ik loop er elke dag tegenaan dat er zoveel meer mogelijk is dan we nu doen. We maken het onszelf als overheid heel erg moeilijk.” Schut, naast CCG-lid senior adviseur bij de IBDS: “In de praktijk zien we dat problemen worden doorgeschoven, of dat er een juridisch antwoord wordt gegeven waaruit blijkt dat gegevensdeling niet mag, terwijl de kansen niet eens in het vizier zijn.” 

Helderheid creëren

Welke inzichten deed de CCG op sinds haar oprichting? Onder meer dat helderheid creëren over waarden en partijen bij elkaar brengen, belangrijk zijn om verder te komen met gegevensdeling en -gebruik. Engering: “Je ziet vaak dat meerdere ministeries of directoraten-generaal voor een vraagstuk verantwoordelijk zijn, maar elkaar niet vinden. De CCG probeert dit hele systeem bij elkaar te krijgen. Dat wil nog wel eens tot een doorbraak leiden.” 

Daarnaast is het belangrijk om alle aspecten van een vraagstuk duidelijk te maken, zei Schut: “Als er waarden in het geding zijn, dan helpt het om helder neer te zetten welke waarden worden geraakt als je iets wel doet en wat de consequenties zijn als je het niet doet. Dan is het vervolgens aan politiek en bestuur om een afweging hiertussen te maken.” 

Als het niet knettert, is het niet goed

Het gesprek over waarden wordt vaak op het scherpst van de snede gevoerd, zei CCG-lid Nathan Ducastel, tevens directeur VNG Realisatie: “Dat moet ook, want als het niet knettert, is het niet goed. Ik zie vaak genoeg dat vraagstukken blijven doorsudderen. Je komt ze op verschillende tafels tegen, mensen blijven ermee bezig en er komt nooit een finaal oordeel. Je kunt dan beter stoppen en accepteren dat er geen oplossing is”. 

Of doorpakken en het vraagstuk bij politiek of bestuur op tafel leggen, wat kan via de CCG. “Dat mensen steeds minder vertrouwen hebben in de overheid komt doordat we veel beloven, maar niet waarmaken. We moeten veel meer het eerlijke gesprek voeren, over wat we als overheid kunnen en tegen welke prijs. Dat het niet delen van gegevens bijvoorbeeld betekent dat we fraude niet opsporen.” 

100% goed bestaat niet

Er mag meer vaart komen in het oplossen van knelpunten in gegevensdeling, zei Engering: “Als ik eerlijk ben, vind ik dat we als CCG nog weinig hebben opgelost. De discussie over waardenafweging kost veel tijd. Dat zie je bijvoorbeeld bij de casus over het delen van gegevens van scanauto’s, voor het opsporen van gestolen voertuigen. Om dat goed te kunnen doen, is een wetswijziging nodig, maar dat duurt jaren. Je zou in aanloop naar die wetswijziging alvast gegevens kunnen delen, binnen duidelijke kaders, omdat het maatschappelijk belang in deze casus heel duidelijk is. Maar dat doen we niet.” Ducastel concludeerde: “Wat ons zou helpen, als commissie en ook binnen de gehele overheid, is dat we wegkomen van het idee dat iets ideaal moet zijn. Als het gaat om waardenafwegingen, dan is er geen 100% goed. Een politieke en bestuurlijke afweging is nooit zwart-wit. Meestal is het 51% goed en 49% slecht.”